Hội đồng nhân dân cấp xã được quyết định thành lập, tổ chức lại, giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố theo quy định của pháp luật.
Đề án sắp xếp thôn, tổ dân phố năm 2026 đang được đẩy mạnh nhằm tinh gọn bộ máy, giảm đầu mối và nâng cao hiệu lực quản trị ở cơ sở.
Việc tham mưu sắp xếp thôn, tổ dân phố trên phạm vi cả nước, gắn với việc sử dụng đội ngũ người hoạt động không chuyên trách sẽ được hoàn thành trong quý II/2026.
Thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, thôn được tổ chức ở xã, đặc khu; tổ dân phố được tổ chức ở phường. Trường hợp đặc khu được công nhận loại đô thị theo quy định của pháp luật thì dưới đặc khu là tổ dân phố.
Trường hợp sáp nhập, điều chỉnh xã, thị trấn với phường để thành lập phường (mới): Tổ chức thống nhất các tổ dân phố ở phường (mới).
Trường hợp sáp nhập, điều chỉnh thị trấn với xã để thành lập xã (mới): Tổ chức thống nhất các thôn ở xã (mới).
Luật Tổ chức chính quyền địa phương số 72/2025/QH15 quy định Hội đồng nhân dân xã (HĐND cấp xã) có thẩm quyền thành lập, tổ chức lại, giải thể, đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố (điểm d khoản 2 Điều 21). Trên cơ sở đó, việc chuyển đổi thôn, tổ dân phố và đổi tên thôn, tổ dân phố do trùng tên tại đơn vị hành chính cấp xã mới hình thành sau sắp xếp thực hiện như sau:
Đối với việc chuyển đổi thôn thành tổ dân phố hoặc tổ dân phố thành thôn: UBND cấp xã (mới) lập danh sách các thôn cần chuyển đổi thành tổ dân phố hoặc danh sách tổ dân phố cần chuyển đổi thành thôn trình HĐND cùng cấp xem xét, quyết định.
Đối với việc đổi tên thôn, tổ dân phố do trùng tên: UBND cấp xã (mới) xây dựng phương án, lấy ý kiến cử tri là đại diện hộ gia đình tại thôn, tổ dân phố, nếu được trên 50% cử tri đại diện hộ gia đình đồng ý thì UBND cấp xã hoàn thiện phương án trình HĐND cấp xã xem xét, quyết định.
Trường hợp các tỉnh, thành phố đã thực hiện việc chuyển đổi thôn, tổ dân phố hoặc đổi tên thôn, tổ dân phố do trùng tên tại các đơn vị hành chính cấp xã (mới) hình thành sau sắp xếp năm 2025 trước khi Luật Tổ chức chính quyền địa phương có hiệu lực thi hành thì không thực hiện lại các nội dung nêu trên.
Hiện nay nhiều địa phương đã xây dựng phương án sáp nhập thôn, tổ dân phố nhưng chờ khung pháp lý thống nhất từ Trung ương trước khi triển khai đồng loạt.
Tại TP Hà Nội, kế hoạch cải cách hành chính năm 2026 đặt mục tiêu sắp xếp thôn, tổ dân phố theo chỉ đạo Trung ương.
Tại tỉnh Quảng Ngãi, địa phương này đã và đang rà soát, kiện toàn tổ chức bộ máy, đồng thời yêu cầu khẩn trương sắp xếp thôn, tổ dân phố gắn với nâng cao chất lượng đội ngũ không chuyên trách.
Tại tỉnh Khánh Hòa, UBND tỉnh ban hành Kế hoạch 1277/QĐ-UBND, giao nhiệm vụ rà soát thôn, tổ dân phố và sắp xếp đội ngũ cán bộ cơ sở.
Tại tỉnh Ninh Bình, UBND tỉnh ban hành Quyết định 257/QĐ-UBND giao Sở Nội vụ xây dựng đề án sắp xếp, sáp nhập trong tháng 4.2026.
Tại tỉnh Nghệ An, địa phương này đã ban hành Chỉ thị 07-CT/TU, yêu cầu chủ động xây dựng phương án sáp nhập, chuẩn bị nhân sự và tạo đồng thuận xã hội.
Tại tỉnh Lạng Sơn, UBND tỉnh đã ban hành Kế hoạch 29/KH-UBND triển khai sắp xếp thôn, tổ dân phố theo lộ trình.
Theo định hướng của Bộ Nội vụ, việc sáp nhập thôn, tổ dân phố dự kiến được thúc đẩy mạnh trong năm 2026, tạo nền tảng ổn định cho giai đoạn 2026-2030.
Điều 7a Thông tư 04/2012/TT-BNV (bổ sung bởi khoản 5 Điều 1 Thông tư 14/2018/TT-BNV), quy định rõ điều kiện sáp nhập, trong đó đáng chú ý:
Thôn, tổ dân phố có quy mô dưới 50% số hộ gia đình theo tiêu chuẩn thì bắt buộc phải sáp nhập với đơn vị liền kề;
Trường hợp đạt từ 50% trở lên thì có thể sáp nhập nếu đủ điều kiện;
Phải xem xét yếu tố địa lý, văn hóa, phong tục tập quán;
Đặc biệt, đề án sáp nhập phải được trên 50% cử tri hoặc đại diện hộ gia đình tán thành.
